Liderliğin Karanlık Yüzü


Tunçbilek M. M. , Çiftçi H.

ECONDER 2020 2nd International Economics Business and Social Sciences Congress, Kastamonu, Türkiye, 22 - 24 Temmuz 2020, ss.216-223

  • Basıldığı Şehir: Kastamonu
  • Basıldığı Ülke: Türkiye
  • Sayfa Sayıları: ss.216-223

Özet

Liderlik kavramı, geçmişten günümüze örgütlerin ve toplulukların yönetimi ve bir arada kalabilmeleri için önemli bir role sahiptir. Liderlik tanımları incelendiğinde; takipçilerini bir arada tutabilme, onları belli bir hedef doğrultusunda yönlendirme, insanları etkileme, örgütsel amaçları bireysel amaçların önüne geçirebilme, vizyon oluşturma, takipçilerini bu vizyon doğrultusunda dönüştürme gibi olumlu özellikler üzerinde durulmuştur. Fakat lider, vizyonuna ulaşmak için her zaman olumlu özelliklerini kullanarak insanları etkilememektedir.
Amaçlarını gerçekleştirmek için baskıcı, zorba, şantajcı, gizli ajandası olan liderler de vardır. Uluslararası yazında liderliğin karanlık yüzüyle ilgili ilk çalışma Conger tarafından 1990 yılında yürütülmüştür. Bu çalışmaya göre; liderin stratejik vizyonu, takipçileri ile iletişim becerisi ve izlenim yöntemi problemlere sebep olabilmektedir. Ayrıca karizmatik liderlerin agresif yönetim şekli bazı çalışanların yalnızlaşmasına ve liderden uzaklaşmalarına sebep olduğu görülmüştür. Bu çalışmada “liderlerin karanlık yüzü” konusunda Türkiye’de
yapılmış araştırmaların içerik analizi yapılmıştır. Bu amaçla ULAKBİM Türkiye Akademik Arşivi, YÖKTEZ Ulusal Tez Merkezi veri tabanından 2010 – 2020 yılları arasında yayımlanan tezler ve çevrimiçi dergilerde “liderliğin karanlık yüzü” başlığı altındaki tez ve makale çalışmalarının önemli bir kısmı incelenmiştir
. İnceleme kapsamında bu çalışmaların hangi tarihlerde kimler tarafından yapıldığı, amaç, yöntem ve sonuçları ele alınmıştır. Araştırma sonucuna göre karanlık liderlik davranışlarının çalışanlar üzerinde olumsuz etkisinin
olduğu tespit edilmiştir. Bu olumsuz etkiler çalışanın fiziki sağlığında rahatsızlıklara yol açabildiği gibi psikolojik sağlığında da sorunlara sebep olduğu tespit edilmiştir. Ayrıca karanlık liderlik davranışının örgütsel sessizliği ve çalışan tükenmişliğini pozitif yönlü, örgütsel bağlılığı negatif yönlü etkilediği görülmüştür. Cinsiyete dayalı yapılan bir araştırmada ise, kadın çalışanların karanlık lider davranışlarına daha çok maruz kaldığı ve erkek yöneticilerin kadın yöneticilere göre daha küfürlü ve kötü niyetli davranışlar sergilediği
görülmüştür.