Sürdürülebilir Kalkınma Rolüyle Mimarlık


Öztürk S. M. , Yamaçlı R.

Safranbolu Mimarisinin Sosyal ve Kültürel Sürdürülebilirliği, Leyla Y. TOKMAN,Ruşen YAMAÇLI, Editör, Eskişehir Teknik Üniversitesi yayınları , Eskişehir, ss.85-95, 2019

  • Basım Tarihi: 2019
  • Yayın Evi: Eskişehir Teknik Üniversitesi yayınları
  • Basıldığı Şehir: Eskişehir
  • Sayfa Sayısı: ss.85-95
  • Editörler: Leyla Y. TOKMAN,Ruşen YAMAÇLI, Editör

Özet

Sürdürülebilirlik; toplumların gelecek yüzyıllarda var olabilmelerinin bir yolu sayılmaktadır. Günümüzde sosyal, ekonomik ve teknolojik gelişmeler sebebiyle hızlı bir değişim içerisinde giren kentlerimizde yapı sektörü, doğal kaynaklarının kullanımında önemli bir yer kaplamaktadır. Bu nedenle konu ile ilgili çalışmalar sorunun fiziksel boyutuna odaklanmıştır. Ancak çevresel ve sosyal problemlere çözüm önerisi sunacak bir yol olarak kültürel ve sosyal sürdürülebilirlik söylemlerin önemi anlaşılmaya başlanmıştır. Kentlerin kültürel değerlerinin anlaşılması ile ekolojik ve ekonomik sürdürülebilirliğe de katkı sağlayan çıkarımların elde edileceği düşünülmektedir. Bu anlamda çalışmada, belgelere dayalı tarihi Bizans Dönemi’ne kadar uzanan Tarihi Safranbolu kenti çalışma alanı olarak seçilmiştir. Tarihi süreç içerisinde farklı medeniyetlere ev sahipliği yapmış olan kent geçmişte sahip olduğu derin kültürün izlerini barındırmaktadır. Kentte yer alan tarihi Safranbolu evleri 18. ve 19. yy Türk tarihini, kültürünü, ekonomisini, yaşam biçimini ve yapım tekniklerini yansıtan en önemli mimari eserlerdir. Bunun yanında, Osmanlı döneminde tarihi ipek yolu üzerinde bulunması nedeniyle Safranbolu uzun süreli ve önemli bir ticari merkez olarak kalmıştır. Ticaretin yoğun olması sebebiyle zenginleşen ve gelişen şehirde meslek kolları lonca düzeninde organize olmuş, kentin sosyal yaşantısı içinde önemli bir yer tutmuş ve ticari mekânların kent içindeki yerleşimine etki etmiştir. Ancak bu meslek kollarından günümüze ulaşanların sayısı azdır ve icra edildiği sokaklar özgün işlevinde kullanılmamaktadır. Çalışmanın amacı Safranbolu’nun yerel mimari özelliklerini sosyal ve kültürel sürdürülebilirlik kapsamında incelemek ve tarihi çevrenin devamlılığın sağlanmasına yönelik bilgi üretmektir. Safranbolu’da yapılan değerlendirmeler; literatür taraması, yerel halk ile yapılan yüz yüze görüşmeler ve fotoğraflar ile desteklenmiştir. Sonuç bölümünde, ulaşılmış olan veriler üzerinden Safranbolu kenti değerlendirilmiş ve belirlenen problemlere yönelik öneriler geliştirilmiştir. 

Anahtar Kelimeler: Sosyal ve Kültürel Sürdürülebilirlik, Sürdürülebilirlik İlkeleri, Safranbolu, Geleneksel Mimari, Kültürel Miras.  

Sustainability is a way for societies to exist in the coming centuries. Today, due to social, economic and technological developments, the construction sector has a significant place in the use of its natural resources in our cities which are in rapid change. For this reason, studies on the subject are focused on the physical dimension of the problem. However, the importance of cultural and social sustainability discourses has begun to be understood as a way to offer solutions to environmental and social problems. Understanding the cultural values of the cities and the inferences that contribute to ecological and economic sustainability are thought to be obtained.In this sense, the historical Safranbolu city, which dates back to the Byzantine period, was chosen as the study area. The city, which hosted different civilizations in the historical period, has the traces of the deep culture it had in the past. The historical Safranbolu houses in the city are the most important architectural works reflecting the 18th and 19th century history, culture, economy, life style and construction techniques of Turkey. In addition, Safranbolu remained a long-term and important commercial center due to its presence on the historical silk road during the Ottoman period. Due to the intensive trade, the branches of the profession in the enriched and developing city have been organized in guild order, gained an important place in the social life of the city and have affected the placement of commercial spaces in the city. However, the number of those who have survived to this day is small and the streets where they are performed are not used in their original function. The aim of the study is to examine the local architectural features of Safranbolu in the context of social and cultural sustainability and to produce knowledge about the continuity of the historical environment. Evaluations in Safranbolu were supported by literature review, face-to-face interviews with local people and photographs. In the conclusion section, Safranbolu city was evaluated over the data obtained and suggestions for the identified problems were developed.

Keywords: Social and Cultural Sustainability, Sustainability Principles, Safranbolu, Traditional Architecture, Cultural Heritage.