Karabük Kent Meydanı’nı Mekân Dizimi Yöntemi ile Yeniden Düşünmek


Sultan Qurraıe B. , Saraçoğlu Gezer A. M.

Research'20 Uluslararası Mimarlık Araştırmaları Sempozyumu, Karabük, Türkiye, 18 - 21 Kasım 2020

  • Basıldığı Şehir: Karabük
  • Basıldığı Ülke: Türkiye

Özet

Genişletilmiş Özet

Çalışmanın Amacı, Kapsamı ve Problem Tanımı

Meydanlar en eski kentleşme örneklerinde bile karşımıza çıkan, insanların toplanma, bir araya gelme, sosyalleşme hatta sorunlara çözüm arama için toplantı yapma mekanlarıdır. Şehrin yoğunluğu ve hareketi içinde nefes alan, sakin bir bölgedir. Kent için bir odak noktası olarak planlanan ve uygulanan bu kentsel boşluklar, kentsel hafızanın oluşması için karakteristik özellikleri de bünyesinde barındırmaktadır [1]. Karabük ili özelinde kentin odak ve düğüm noktası olabilecek şartları sağladığı düşünülen, şehrin girişinde görünür ve ulaşılabilir bir mevkide yer alan, Karabük Demir-Çelik Fabrikaları’na ait konut yerleşkelerinden biri olan 100 Evler bölgesi yıkılarak, yerine 2015 yılında ‘Kent Meydanı’ inşa edilmiştir. Oluşan kentsel boşluğun meydan olarak değerlendirilmiş olmasıyla, ‘meydan’ kavramına olan uygunluğu arasında sorgulanması gereken noktalar olduğu düşünülmektedir. Bu bağlamda kavram olan ‘meydan’ın ve ‘Karabük Kent Meydanı’nın ele alınması ve yeniden değerlendirilmesi planlanmaktadır.

Materyal ve Metot

Bu çalışmada Karabük Kent Meydanının, zaman içinde değişen mekan/meydan algısı üzerinden, Space Syntax depthMapX programı kullanılarak mekan dizilim analizi yöntemiyle irdelenmiştir. Program, açık kaynak kodlu bir uzaysal analiz yazılımıdır. Kentsel ölçekte çalışılabilen, kentin uzamsal elemanlarını kullanarak bunların arasındaki ilişkisellikten yola çıkan ve sonuç olarak bir grafik ağ analizi çıkarabilen bir programdır [2]. Programın amacıyla da doğru orantılı olarak, analiz edilmesi planlanan bölge üzerine sosyal ilişki deneyimi üzerinden değişkenler türetilmiştir.

Bulgular

Karabük Kent Meydanı’nın bünyesinde nikah salonu, birkaç kafe, bir amfi tiyatro, belediyeye ait bir kiosk bulunmasına rağmen günlük yaşam içinde kullanımı düşüktür. Yazın güneşten korunacak yeterli gölgelik alan barındırmaması, kışın da rüzgardan koruyacak engeller olmaması nedeniyle insanlar tarafından sosyalleşme amaçlı kullanılmamaktadır. Yılın belli dönemlerinde belediye destekli kurulan kermes ya da KOBİ destek çadırlarıyla canlandırılmaya çalışılmaktadır. Halk konserleri, mitingler ve benzeri kalabalık toplantılar için de ev sahipliği yapmaktadır. Ancak bu tip etkinliklerin bir yıllık periyot içinde ne kadar az olduğu da göz önünde bulundurulmalıdır.

Bu meydan Space Syntax depthMapX programına kentsel ölçekte odak noktası olacak şekilde ‘Axial Map’ (eksenel harita) ve ‘Visual Graphic Analysis (VGA)’ (Görsel Grafik Analizi) seçenekleri kullanılarak analiz edilmiştir. Axial Map seçeneğinde, meydan kavramını tanımlayıcı kavramlar olması nedeniyle, bölgedeki Connectivity (Bağlantı), Intensity (Yoğunluk) ve Integration (Bütünleşme) kavramları ön planda tutulmuştur. Bağlantı değeri orta, yoğunluk ve bütünleşme değerleri yüksek olarak tespit edilmiştir.

VGA analizinde ise 25 km2 alan, insan ölçeği olan 70 cm boyutunda grid aralıkları ile bölünmüş ve buna göre görsel analizi incelenmiştir. Meydanın sahip olduğu kot farklarının meydan için dezavantaj olduğu, gelişigüzel yerleştirilen objelerin de meydanın bütünlük algısını zedelediği görülmüştür.

Sonuç

Program kullanılarak elde edilen verilere bakıldığında, yeni meydanın erişilebilirliği ve yoğunluğu açısından ‘meydan’ kavramına karşılık gelebildiği, ancak görsel grafik analizleri açısından bakıldığında da görünülebilirliğinin zayıf olması nedeniyle bu kavramın amacından uzaklaştığı söylenebilmektedir.

Meydan kelimesinin tanımsal alt yapısında bulunan kamusal olma, toplanma alanı olarak kullanılma, anıtsallık, çevrelenme gibi diğer parametreler bağlamında bu meydanı incelediğimizde de Karabük ilinin bu kavramlara karşılık verebilecek bir meydana sahip olmadığı söylenebilmektedir. Halbuki ‘yeni’ meydanın mevcutta var olan bir yerleşme alanının yıkılmasıyla inşa edildiği göz önünde bulundurulunca, meydan kelimesini tam olarak karşılayan bir alan inşa edilmiş olması beklenmektedir.

Kaynakça

[1] Lynch, K. (2013). Kent İmgesi. Çev: İrem Başaran, Türkiye İş Bankası Kültür Yayınları, 5. Baskı. 80-86.

[2] URL: https://www.ucl.ac.uk/bartlett/architecture/research/space-syntax/depthmapx (Erişim tarihi: 2020) The Bartlett School of Architecture.

Anahtar Kelimeler

Kent, Meydan, Mekan Dizimi, Karabük, Kent Meydanı

Extended Abstract

Purpose, Scope and Problem Definition of the Study

Squares, even seen in the historical samples of urbanization, are places where people meet, gather, socialize, and even find solutions to problems. It is a quiet area where people can breathe and take a break in the city's density and movement. These urban spaces planned and implemented as a focal point for the city also contain characteristic features for the formation of urban memory [1]. The 100 Houses region, one of the residential districts of Karabük Iron and Steel Factories, which is considered to meet the conditions that can be the focal point of the city in Karabük province. It was located in the visible and accessible location at the entrance of the city, demolished in 2015, so 'City Square' was built following the destruction. It is thought that there are points to be questioned between the emergence of the urban gap as a square and its suitability for the concept of 'square'. In this context, it is planned to consider and reevaluate the concept o 'square' and 'Karabük City Square'.

Material and Method

In this study, it is planned to examine the perception of the space/square of Karabük City Square that changed over time by using space syntax analysis method with Space Syntax depthMapX program. The program is an open source spatial analysis software. It is a software that can be studied on an urban scale, using the spatial elements of the city, based on the relationality between them, and as a result, can draw a graphic network analysis [2]. In accordance with the purpose of the program, variables are derived from the social relationship experience on the region to be analyzed.

Results

Although the concept of Karabük City Square includes a wedding hall, several cafes, an amphitheater, a municipal kiosk, its use in daily life is low. It is not used by people for socializing purposes because it does not contain enough shade areas to be protected from the sun in summer and there are no obstacles to protect from wind in winter. At certain times of the year, it is tried to be revitalized with charity bazaar or SME (Small and Medium Sized Enterprises) support tents established by the municipality. It is also home to public concerts, public meetings and similar crowded meetings. However, it should be taken into consideration how little of such activities are within one-year period.

The square was analyzed as the focal point on an urban scale using ‘Axial Map’ and ‘Visual Graphic Analysis (VGA)’ by Space Syntax depthMapX program. In the Axial Map option, the

concepts of Connectivity, Intensity and Integration in the region are prioritized because there are descriptive notions of the square. As a result of the determinations, while the Connection value was medium, the Density and the Integration values were found high.

In the VGA analysis, an area of 25 km2 is divided into 70 cm sized grid spacing, which is a human scale, and visual analysis is examined accordingly. It has been observed that the elevation differences of the square are disadvantageous for the square, and the objects placed randomly undermine the perception of the integrity.

Conclusion

When the data obtained by using the program is examined, it can be said that the new square can correspond to the concept of 'square' in terms of accessibility and density, but it is far from its purpose due to its poor visibility in terms of visual graphic analysis.

When the square was studied in the context of other parameters such as being public, being used as a gathering area, monumentality, and surrounding in the definitive infrastructure of the word, it can be said that Karabük province does not have a square that can respond to these concepts. However, it is expected that the new area must be built as a city square, because of the problems seen in current one.

References

[1] Lynch, K. (2013). Kent İmgesi. Çev: İrem Başaran, Türkiye İş Bankası Kültür Yayınları, 5. Baskı. 80-86.

[2] URL: https://www.ucl.ac.uk/bartlett/architecture/research/space-syntax/depthmapx (Erişim tarihi: 2020) The Bartlett School of Architecture.

Keywords

City, Square, Space Syntax, Karabük, Town Square