İslâm Hukukunda Gözetilmesi Zorunlu Maslahatlar Çerçevesinde İnsan Onuru


Habergetiren Ö. F.

Türkiye İlahiyat Araştırmaları Dergisi, cilt.3, ss.150-169, 2019 (Diğer Kurumların Hakemli Dergileri)

  • Cilt numarası: 3 Konu: 1
  • Basım Tarihi: 2019
  • Doi Numarası: 10.32711/tiad.539625
  • Dergi Adı: Türkiye İlahiyat Araştırmaları Dergisi
  • Sayfa Sayıları: ss.150-169

Özet

Kur’an’a göre insan en güzel şekilde yaratılmış, şerefli ve üstün kılınmıştır. İnsanın haysiyet ve şerefi günümüz Türkçesinde onur kelimesiyle ifade edilmektedir. Hukukun tanımış olduğu hak ve sorumluluklar, yaratılıştan gelen özellikler, kişinin onurunu oluşturur. Haklı bir gerekçe olmadan bunlara müdahale edilemez; kişi, bunlardan dolayı eleştirilemez, herhangi bir şekilde kınanamaz.

İslam hukukunda maslahat genel olarak “yararı sağlama ve zararı giderme” şeklinde tanımlanmaktadır. Fıkıh usulünde maslahatlar, zarûrî, hâcî ve tahsînî şeklinde üçlü ayrıma tabi tutulmuştur. Zorunlu maslahatlar: din, can, nesil, mal ve aklın korunmasından oluşur. Hukuki düzenlemelerin gerekçeleri arasında bu maslahatlar bulunmaktadır. Toplum halinde yaşamanın bir gereği olan, inanç ve dini yaşantıya saygı, dinin korunması; kişi ve organ dokunulmazlığı, canın korunması; evlilik ve aile mahremiyeti, neslin korunması; özel mülkiyet hakkı ve bu hakka saygı, malın korunması; inanç ve düşünce özgürlüğü ise aklın korunması kapsamında düşünülebilir.

Bu çalışmada zorunlu maslahatlar temelinde, onurun yeri belirlenmeye çalışılacak bu kapsamda hukuki düzenlemelere işaret edilecektir.