İslami Hisse Senedi Endekslerinde Yer Alan Şirketlerin Sektör Bazlı İncelenmesi: Katılım 50 ve Ziraat Portföy Katılım Endeksi Örneği


Creative Commons License

Güçlü F.

II: Business Organization Research Conference, İzmir, Türkiye, 4 - 06 Eylül 2019, ss.1067-1086

  • Basıldığı Şehir: İzmir
  • Basıldığı Ülke: Türkiye
  • Sayfa Sayıları: ss.1067-1086

Özet

İslami hisse senedi endeksleri, İslami sermaye piyasası araçlarından biridir. Bu endeksler oluşturulurken, menkul kıymet borsalarında işlem gören hisse senetlerine, faaliyet alanına ve çeşitli finansal oranlara göre filtreleme işlemi uygulanmaktadır. Bu çalışmada, BIST'te işlem gören Katılım 50 (KAT50) ve Ziraat Portföy Katılım Endeksi (ZPYKAT) İslami hisse senedi endekslerinde yer alan şirketlerin sektörel analizinin yapılması amaçlanmıştır. Bu doğrultuda, adı geçen endekslerde yer alan şirketlerin faaliyet gösterdikleri sektörler incelenerek İslami hisse senedi endekslerinde ağırlıklı olarak hangi sektörlere ait şirketlerin hisse senetlerinin işlem gördüğü belirlenmeye çalışılmıştır. Ayrıca bu şirketlerin piyasa değerleri de incelenmiştir. Son olarak, KAT50 ve ZPYKAT endekslerinin filtreleme ölçütleri karşılaştırılarak aralarındaki farklılıklar ve benzerlikler ortaya koyulmuştur. Her iki endeksin filtreleme ölçütlere bakıldığında, kullanılan ölçütlerin hemen hemen aynı olduğu görülmektedir. Filtreleme ölçütleri arasındaki en önemli farklılık, finansal ölçütlerde kullanılan eşik değerlerin KAT50 endeksinde %30, ZPYKAT endeksinde %33 olarak belirlenmiş olmasıdır. Faaliyet alanı ölçütlerinde ise tek farklılık KAT50 endeksinin katılım bankaları için sağladığı ayrıcalıktır. Endeks kurucusu Albaraka Türk, Kuveyt Türk ve Türkiye Finans katılım bankaları, piyasa değerlerine bakılmaksızın endekse dahil edilmektedir. Endekslerde yer alan şirketler sektör bazlı incelendiğinde ise her iki endeksinden yarıdan fazlasını imalat sanayiinde sektöründe faaliyet gösteren şirketlerin oluşturuyor olması dikkati çeken bir husustur. KAT50 endeksinin %58'ini, ZPYKAT endeksinin ise %63'ünü imalat sanayii şirketleri oluşturmaktadır. Bu durum, çalışmada incelenen İslami hisse senedi endekslerinin, İslam'ın üretimi teşvik eden öğretilerine uygun bir şekilde filtreleme yaptıkları şeklinde yorumlanabilir. Endekslerin temsil ettikleri toplam piyasa değerlerine bakıldığında ise KAT50 endeksinde yer alan 50 şirketin toplam piyasa değerinin 120 milyar TL, ZPYKAT endeksinde yer alan 70 şirketin ise toplam piyasa değerinin 160 milyar TL dolaylarında olduğu tespit edilmiştir.

Islamic stock indices are one of the Islamic capital market instruments. These indices are screening the shares traded on the stock exchanges according to their business activity and various financial ratios. The purpose of this study to make a sectoral analysis of companies listed in Participation 50 and Ziraat Portfolio Participation Islamic stock indices traded in BIST. In this respect, the business sectors in which the companies in the mentioned indices are examined and it is tried to determine which business sectors of the companies are mainly traded on Islamic stock indices. The market capitalizations of these companies are also examined. Finally, the screening criteria of KAT50 and ZPYKAT indices are compared and the differences and similarities between them are revealed. When the screening criteria of both indices are examined, it is seen that the criteria used are almost the same. The most important difference between the screening criteria is that the thresholds used in financial ratios are determined as 30% in the KAT50 index as distinct from 33% in the ZPYKAT index. The only difference in the business activity criteria is that KAT50 index provides a privilege for participation banks. Index founder participation banks which are Albaraka Türk, Kuveyt Türk and Türkiye Finance have a privilege to being in the index regardless of their market capitalizations. When the companies of the indices are analyzed according to business sectors, it is noteworthy that more than half of both indices are composed of companies included in the manufacturing industry sector. 58% of KAT50 index and 63% of ZPYKAT index are composed of manufacturing industry sector companies. This can be interpreted as the Islamic stock indices screens the companies in accordance with the teachings of Islam that encourage manufacturing. When the total market capitalizations represented by the indices are examined, it is determined that the total market capitalization of 50 companies in the KAT50 index is about 120 billion TL and the total market capitalization of 70 companies in the ZPYKAT index is about 160 billion TL.